Ai dễ đột tử khi đi máy bay?

Tin một hành khách chết đột ngột trên chuyến bay từ Đà Nẵng đi Hà Nội đêm 7.8 đã làm nhiều người cảm thấy lo lắng. Đây là sự cố hi hữu hay là tai nạn có thể đoán trước với những người đang có sẵn một số bệnh trong người?

Có thể bị bệnh tim mạch mà không biết

Để an toàn trên chuyến bay, hành khách nên đi khám sức khoẻ tổng quát trước khi lên máy bay (ảnh chỉ mang tính minh hoạ). Ảnh: Lê Quang Nhật

Theo thông tin ban đầu, khi máy bay đang chuẩn bị khởi động để cất cánh thì một tiếp viên hàng không của Việt Nam Airlines bất ngờ phát hiện hành khách Lê Quốc Hưng (50 tuổi), chủ một doanh nghiệp ở Hà Nội nằm bất động trên ghế. Ngay lập tức nhân viên này đã báo lên cơ trưởng cho máy bay quay lại để đưa hành khách đi cấp cứu. Một nhóm nhân viên y tế được huy động lên máy bay. Tuy nhiên khi họ tiếp cận được với hành khách thì ông này đã chết. Đến sáng 8.8, sau khi nhận được biên bản vụ việc, công an quận Hải Châu (Đà Nẵng) đã yêu cầu khám nghiệm tử thi để xác định nguyên nhân cái chết nhưng gia đình ông Hưng không đồng ý. Tuy nhiên, theo nhận định ban đầu, rất có thể ông Hưng có tiền sử bệnh tim hoặc cao huyết áp và do lên cơn đột ngột nên dẫn đến đột tử.

Trao đổi với phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị về khía cạnh y khoa liên quan đến tai nạn đáng tiếc này, PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Nam, tổng thư ký hội Phẫu thuật lồng ngực và tim mạch TP.HCM cũng nhận định: “Có thể hành khách này bị các bệnh tiềm ẩn về tim mạch mà không biết. Nạn nhân là một doanh nhân, có thể do một chuyến đi xa công tác phải lo nghĩ nhiều dẫn đến căng thẳng, lo âu… dẫn đến co thắt động mạch vành gây nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên không phải chỉ doanh nhân, người bình thường có dấu hiệu viêm cơ tim, trong chuyến đi xa cũng có thể lo lắng, stress, dễ bị nặng thêm và dẫn đến đột tử”.

Theo BS Hoài Nam, có khá nhiều nguyên nhân gây ra đột tử như: nhồi máu phổi, thuyên tắc động mạch phổi, nhồi máu cơ tim cấp, vỡ các mạch máu lớn, tai biến mạch máu não nặng với tổn thương lan toả trên diện rộng… Trong đó, nguyên nhân chiếm hàng đầu vẫn là các bệnh về tim mạch. Thực tế điều trị đã ghi nhận đột tử hay gặp ở các trường hợp bị viêm cơ tim, nhồi máu cơ tim, tắc động mạch phổi. Những trường hợp mắc các bệnh lý khác như hẹp van hai lá cũng dễ gây khó thở, dẫn đến đột tử. Ở những bệnh nhân bị thuyên tắc động mạch phổi, nguy cơ đột tử do bị thuyên tắc tĩnh mạch sâu trước cũng khá cao. “Một số trường hợp do ứ máu, dẫn tới tràn dịch màng phổi, màng bụng cũng sẽ cản trở hoạt động của phổi, của cơ hoành, gây khó thở và đột tử”, BS Hoài Nam nói. Một số nguyên nhân về tim mạch khác cũng thường gặp ở những nạn nhân đột tử như: bệnh cơ tim phì đại, bệnh cơ tim dãn nở vô căn, bệnh lý van tim, các rối loạn nhịp như: ngoại tâm thu, hội chứng Wolf-Parkinison-White, các rối loạn nhịp chậm… Các loạn nhịp do sử dụng tân dược cũng có thể gây đột tử.

Bác sĩ Hoài Nam cho biết, đàn ông trong giới trung niên Việt Nam (độ tuổi 40 trở lên) thường hay chủ quan ít đi khám sức khoẻ tổng quát định kỳ. Những bệnh nhân có tiền sử phù chân (thuyên tắc tĩnh mạch sâu), bệnh nhân có bệnh lý tim mạch (nhồi máu cơ tim, viêm cơ tim…) nên thận trọng khi lên máy bay đi xa. Ngoài ra, những bệnh nhân đang trong tình trạng xúc động thái quá (buồn nhiều, vui nhiều), vừa chia tay với gia đình, những bệnh nhân sợ độ cao (không dám đi máy bay) cũng cần thận trọng khi đi xa bằng máy bay. BS Hoài Nam khuyến cáo, tốt nhất là trước khi lên máy bay đi xa, nên đi khám sức khoẻ tổng quát để phát hiện và điều trị kịp thời, khi nào ổn định sức khoẻ mới đi. Đặc biệt, mỗi người cần đi khám sức khoẻ tổng quát, định kỳ sáu tháng/lần.

SGTT

-->đọc tiếp...

Đột tử, cái chết không kịp trở tay

“Mới thấy đó đã chết đó” là cách nói của nhiều người về đột tử, một cái chết bất ngờ đã cướp đi sinh mạng của không ít người trong thời gian gần đây.

Ông N.M.H. 49 tuổi, giờ tan sở đi đánh tennis cùng bạn bè, sau đó về nhà nghỉ ngơi. Tắm rửa xong ông ra phòng khách ngồi đọc báo, sau đó hơn 45 phút vợ vào kêu ông ăn cơm thì phát hiện ông đã nằm bất động từ bao giờ. Người nhà gọi ngay xe cứu thương đưa ông vào bệnh viện nhưng những nỗ lực của nhân viên y tế đã không cứu được ông H.. Trường hợp ông H. được gọi là đột tử.

Đột tử ngày càng nhiều

Ngày nay đột tử xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ tuổi. Một trong những nguyên nhân thường gây đột tử nhất là do tim. Đột tử do tim thường không có cảnh báo trước và nguyên nhân do bệnh tim có từ trước. Trong hầu hết các trường hợp, đột tử do tim là do nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim như nhịp nhanh thất hay rung thất. Sự khởi phát của nhịp nhanh thất hoặc rung thất nhanh chóng làm tim ngừng đập và thường sẽ đưa đến tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Sơ cứu cho người đột tử

Khi có người ngưng tim, cần nhanh chóng gọi ngay trung tâm cấp cứu gần nhất và sơ cứu bằng cách xoa bóp tim ngoài lồng ngực, đồng thời hà hơi thổi ngạt cho bệnh nhân, cách thực hiện như sau:

Gót bàn tay thuận đặt trên xương ức bệnh nhân, bàn tay còn lại đặt lên trên tay thuận. Tần số nhấn khoảng 100 lần/phút. Biên độ nhấn khoảng 4-5cm đối với người lớn và xen kẽ 30 lần nhấn ngực - là hai lần hô hấp nhân tạo.

Hầu hết bệnh nhân đột tử do tim đã bị nhồi máu cơ tim trước đó nhiều tuần, nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trước đó mà bệnh nhân không biết, hay đã biết và được điều trị đàng hoàng.

Nếu tổn thương ít thì cơ tim có thể lành lại sau một thời gian, nhưng thường để lại một vết sẹo vĩnh viễn. Phần sẹo này của tim có thể trở nên không ổn định điện-và sự không ổn định điện này có thể tạo ra những rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng bệnh nhân. Những rối loạn nhịp này thường xảy ra đột ngột, không hề có triệu chứng báo trước và bệnh nhân có thể bị ngưng tim mặc dù đã được điều trị đúng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nguy cơ đột tử sau đau tim như thế nào?

Biểu hiện thường gặp của nhồi máu cơ tim điển hình là cơn đau ngực trái dữ dội, khởi phát khi bệnh nhân gắng sức, kéo dài 15-30 phút. Cơn đau lan lên cổ hay hàm dưới bên trái hoặc mặt trong cánh tay trái, đôi khi đau ngay thượng vị làm bệnh nhân lầm tưởng đau bao tử. Cơn đau tăng lên khi vận động và giảm nếu nghỉ ngơi hay dùng thuốc nitroglycerin ngậm dưới lưỡi. Đôi khi cơn đau không rõ ràng, nhất là bệnh nhân tiểu đường, lớn tuổi, bệnh nhân chỉ cảm thấy ngộp thở, nặng ngực. Triệu chứng đi kèm thường là vã mồ hôi và khó thở, mệt nhiều, buồn nôn, nôn, đánh trống ngực.
Nhìn chung nguy cơ dài hạn của tử vong sau đau tim trên một người đã được điều trị ổn định một tháng hoặc hơn là khoảng 1-2% mỗi năm sau đó. Tuy nhiên, đối với một số người nguy cơ cao hơn đáng kể. Nguy cơ cao nhất khoảng 20% xảy ra ở những người từng bị ngưng tim nhưng đã được cứu sống.

Nguy cơ tương đối cao ở những bệnh nhân đã bị nhồi máu cơ tim diện rộng để lại sẹo trên cơ tim lớn. Một trong những phương pháp đánh giá tốt sẹo này là siêu âm xem chức năng tống máu của tim được gọi là phân suất tống máu, bình thường từ 50% trở lên. Sẹo càng lớn phân suất tống máu càng kém, nếu trên 40% thì nguy cơ tử vong ít hơn, nếu dưới 30% thì nguy cơ cao hơn nhiều.

Làm thế nào để giảm nguy cơ đột tử sau đau tim?

Nguy cơ đột tử sau đau tim có thể được làm giảm đáng kể nhờ tuân thủ chỉ dẫn theo điều trị của bác sĩ là dùng thuốc điều trị ức chế bêta và ức chế men chuyển, cũng như thuốc statin. Các thuốc trên làm giảm nguy cơ đột tử nhờ làm giảm cơ hội phát triển suy tim và đau tim tái phát. Nếu bệnh nhân thuộc diện có nguy cơ cao mặc dù đã được điều trị bằng thuốc có thể được xem xét để cấy một máy phá rung.

Có thể thay đổi yếu tố nguy cơ

Có những yếu tố nguy cơ của bệnh động mạch vành mà ta không thay đổi được (tuổi, giới tính, tiền sử gia đình), nhưng cũng có những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được như:

* Hút thuốc lá, làm tăng nguy cơ mắc bệnh động mạch vành của bạn tăng lên gấp hai lần.

* Lối sống ít vận động: những người không luyện tập thể dục thường xuyên sẽ có tuổi thọ thấp hơn những người luyện tập thường xuyên mỗi ngày trên 30 phút.

* Tăng huyết áp: ở người bệnh tăng huyết áp, thành mạch máu thường bị xơ vữa nên rất kém đàn hồi. Do đó để tống máu đi tim phải tốn công nhiều hơn. Hậu quả là cơ tim sẽ dày lên và cứng hơn, sự cố gắng liên tục sẽ làm tim suy yếu. Do áp lực lên thành động mạch tăng cùng với sự xơ vữa, mạch máu dễ bị vỡ làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.

* Tiểu đường: theo một nghiên cứu, hơn 65% người đái tháo đường bị tử vong vì bệnh tim mạch.

* Béo phì: người béo phì dễ bị tăng cholesterol máu, tăng huyết áp và là nguy cơ của bệnh tim mạch.

* Rối loạn mỡ trong máu: ở người trưởng thành, nếu nồng độ cholesterol trong máu tăng cao quá 10% giá trị bình thường thì nguy cơ bị các biến chứng tim mạch sẽ tăng thêm 30%.

* Bị stress làm tăng nhịp tim và tăng huyết áp. Người bệnh tim mà liên tục chịu ảnh hưởng của stress thì tần số cơn đau thắt ngực tăng lên.

* Uống quá nhiều rượu bia: làm tăng huyết áp, tăng triglicerid máu, gây nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

BS LƯU KÍNH KHƯƠNG - TTO

-->đọc tiếp...

Sơ cấp cứu người bị đột tử

Sự kiện một người đàn ông đột tử khi đang tập thể dục đã được các báo đồng loạt đăng tải tuần qua. Hiện tượng đột tử có thể xảy ra khi đang tập hay chơi thể thao. Qua sự kiện này, có hai vấn đề cần được quan tâm:

Thái cực quyền – môn thể dục thể thao thích hợp với người cao tuổi -

1) Kiểm tra sức khỏe trước khi tập

Từng đối tượng khác nhau vốn dĩ sẽ có các vấn đề sức khỏe khác nhau, do đó người tập chơi các môn thể thao cần sự tư vấn của bác sĩ để chọn môn thích hợp cho mình. Hiện nay gần như các trung tâm thể thao cũng như bệnh viện còn rất thiếu hoạt động tư vấn này. Việc tư vấn rõ ràng sẽ giúp hạn chế đến mức thấp nhất nguy cơ đột tử.

Một số bệnh lý khiến người bệnh cần phải chú ý khi chơi thể thao như tiểu đường có nguy cơ bị tụt đường huyết, bệnh lý mạch vành có nguy cơ nhồi máu cơ tim, người lớn tuổi hư khớp sẽ có vấn đề với các môn chơi làm tăng tải trọng trên khớp, người lớn tuổi hay người bị đứt dây chằng chéo mà không phẫu thuật tái tạo dây chằng sẽ có vấn đề với các môn chạy nhảy… Các bác sĩ chuyên khoa sẽ có những lời khuyên xác đáng về môn chơi thể thao cho những bệnh nhân của mình.

Xã hội càng phát triển, nhu cầu chơi thể thao như một thú vui và phương tiện tăng cường sức khỏe ngày càng tăng và là một nhu cầu chính đáng. Vấn đề còn lại là các trung tâm thể thao và bác sĩ cần phải quan tâm hơn nữa đến công tác kiểm tra sức khỏe và tư vấn cho người tập.

2) Sơ cấp cứu cho người đột tử

Động tác sơ cấp cứu cho người ngưng tim phổi (đột tử) bao gồm ấn tim ngoài lồng ngực và hô hấp nhân tạo, đã được chứng minh là hết sức quan trọng trong việc cứu sống bệnh nhân, trong khi chờ đợi sự cấp cứu chuyên nghiệp từ các đội cấp cứu hay bệnh viện. Người ta đã biết não chỉ có thể sống trong vòng 5 phút đầu khi thiếu oxy, quá 5 phút, cho dù có hồi sức tích cực đến đâu chăng nữa thì người bệnh cũng không thể trở về cuộc sống con người vì não đã chết.

Chính vì tầm quan trọng của động tác hô hấp nhân tạo mà ở các nước trong hoạt động ngoại khóa luôn có bài dạy về cách sơ cấp cứu ngưng tim phổi. Để nạn nhân nằm yên không sơ cấp cứu là điều hoàn toàn không nên, vì trong nhiều trường hợp nhân viên y tế không thể nào có mặt tức thời. Nếu như mọi người dân, nhất là các em học sinh, đều được huấn luyện kỹ thuật này, có lẽ sẽ có nhiều nạn nhân vượt qua được lưỡi hái của tử thần.

Đối với những trung tâm thể thao lớn, cần huấn luyện nhân viên biết những động tác cấp cứu sơ đẳng để giúp học viên và người tập khi không may bị tai nạn hay đột tử.

Theo BS TĂNG HÀ NAM ANH -Tuoi tre

-->đọc tiếp...

Đề phòng đột tử!

Đột tử - cái chết đột ngột - phần lớn nguyên nhân là do bệnh lý tim mạch, còn do não chiếm ít hơn. Nam giới chiếm 2/3 số trường hợp, số đông là ngoài tuổi 40, tuy nhiên, cũng có những trường hợp bị đột tử khi còn ở tuổi khá trẻ.

Đột tử và nguyên nhân

Mới đây (hôm 16/9), cái chết đột ngột của anh Nguyễn Th. (là phóng viên của Đài tiếng nói Việt Nam, thường trú tại phía Nam) ở tuổi còn khá trẻ (30 tuổi), khiến cánh phóng viên ngỡ ngàng. Ngỡ ngàng vì trước đó anh không có biểu hiện gì của bệnh lý tim mạch cả, anh cũng không béo phì, không rượu chè, thuốc lá. Đêm ấy, sau khi làm xong chương trình, anh nghỉ lại tại cơ quan, đến sáng mọi người phát hiện anh đã chết. Kết quả giải phẫu tử thi cho thấy anh Th. bị nhồi máu cơ tim, mỡ bọc quanh tim!

Theo PGS - tiến sĩ Võ Thành Nhân - Chủ tịch Phân hội Tim mạch can thiệp (TP.HCM), phụ trách khoa Tim mạch can thiệp Bệnh viện Chợ Rẫy: "Trước đây người ta quan niệm cái chết đột ngột xảy ra do bệnh tim mạch là trong vòng 24 giờ đồng hồ, nhưng hiện nay, gọi là cái chết đột ngột khi xảy ra trong vòng 1 giờ. Có nhiều nguyên nhân ở bệnh lý tim mạch gây nên đột tử, nhưng nguyên nhân do bệnh mạch vành là nhiều nhất (chiếm khoảng 2/3 số trường hợp). Ngoài ra, còn có những nguyên nhân khác như: cơ tim bị phì đại, giãn nở (bệnh lý di truyền); viêm cơ tim (xảy ra ở người trẻ, thường không có triệu chứng); do vỡ phình động mạch chủ (do xơ vữa động mạch, hay do chấn thương); dị dạng động mạch vành (do bẩm sinh); suy tim; hội chứng Brugada. Những người đã có tiền sử bị nhồi máu cơ tim, hay suy tim thì dễ bị đột tử hơn người chưa bị".

Hãy đề phòng!

Cơ hội để chữa trị đột tử là gần như không có, vì người bệnh chết rất nhanh. Cái chính là cần phải lưu ý, phòng ngừa đột tử, cần để ý đến những triệu chứng bệnh mạch vành, mà đi kiểm tra, khám chữa bệnh kịp thời. Theo PGS - Tiến sĩ Võ Thành Nhân, bệnh lý mạch vành có thể biểu hiện lâm sàng ở những dạng như sau: chỉ có biểu hiện trên điện tâm đồ và các xét nghiệm, chứ rất ít triệu chứng; đau ngực, có thể là cơn đau thắt ngực cố định, người bệnh biết trước đặc điểm đau ngực, thời gian đau thường dưới 15 phút, thường đau ở giữa ngực, sau xương ức, có cảm giác như bóp nghẹt. Đau thường lan ra cánh tay trái, lan đến cổ, dưới hàm, xảy ra khi người bệnh gắng sức (như làm việc nặng, đi cầu thang), khi ngưng gắng sức, đau sẽ hết, bệnh nhân có thể chịu đựng được.

Cũng có thể là cơn đau thắt ngực không ổn định, tính chất cơn đau thường thay đổi, xảy ra nặng hơn, tần suất xuất hiện dày hơn, cường độ đau nặng hơn, thời gian đau kéo dài trên 15 phút. Trường hợp này người bệnh cần phải vào bệnh viện ngay; biểu hiện lâm sàng nữa có thể là nhồi máu cơ tim, triệu chứng cũng giống như trường hợp cơn đau thắt ngực không ổn định, nhưng thời gian đau thường kéo dài trên 30 phút; biểu hiện tiếp nữa là bệnh nhân suy tim do bệnh mạch vành...

Cơ chế sau cùng ở bệnh lý mạch vành dẫn đến đột tử là do loạn nhịp. Theo bác sĩ Phạm Hữu Vân: "Cũng có những trường hợp loạn nhịp không nguy hiểm, có thể chữa trị, nhưng cũng có trường hợp loạn nhịp có thể dẫn đến đột tử bất cứ lúc nào. Để khống chế cơn loạn nhịp, cứu người bệnh thoát khỏi tình huống đột tử, hiện nay y học có phương pháp cấy máy phá rung tim vào trong cơ thể bệnh nhân. Sau khi "thoát" được đột tử, bác sĩ sẽ điều trị bệnh nền gây nên loạn nhịp".

Để kiểm tra bệnh lý mạch vành, theo các bác sĩ, có thể làm từng bước. Nếu điện tâm đồ gắng sức có nghi ngờ, thì tiếp tục làm siêu âm tim gắng sức. Nếu siêu âm tim gắng sức bình thường, thì có thể không làm tiếp nữa, nhưng nếu nghi ngờ nên kiểm tra tiếp. Những người bị đau ngực nhưng không biết đau do nguyên nhân gì, thì nên đi khám, kiểm tra tim mạch. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cho làm các cận lâm sàng để kiểm tra bệnh. Phát hiện, xử lý sớm bệnh mạch vành, để tránh biến chứng nhồi máu cơ tim đưa đến đột tử.

-->đọc tiếp...