Tôi năm nay 69 tuổi, cách đây 3 năm bị tăng huyết áp kịch phát, số đo huyết áp là 200mmHg/135mmHg, phải đi cấp cứu. Tôi đã uống thuốc điều trị trong thời gian từ đó đến nay và chỉ số huyết áp 135mmHg/110mmHg. Vậy xin hỏi bác sĩ tôi có phải điều trị tiếp tục nữa không?
Trương Thị Tuyến (Hải Dương)
 Tăng huyết áp kịch phát có thể dẫn đến xuất huyết não. |
BS. Phạm Mạnh Hùng
Khi bị cao huyết áp (CHA), ngoài bài thuốc ra, việc lựa chọn một chế độ ăn khôn ngoan và thích hợp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. 
Cần tây: dùng thứ càng tươi càng ốt, rửa thật sạch, giã nát rồi ép lấy nước,chế thêm một chút mật ong, mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần 40ml.
Cải cúc: nên dùng làm rau ăn hàng ngày hoặc ép lấy nước cốt uống, mỗi ngày chừng 50ml, chia 2 lần sáng, chiều. Đặc biệt thích hợp với những người bị CHA có kèm theo đau và nặng đầu.
Rau muống: đặc biệt thích hợp cho những người CHA kèm theo những triệu chứng đau đầu.
Măng lau: rất thích hợp cho người bị CHA và xơ vữa động mạch.
Cà chua: nếu ăn thường xuyên mỗi ngày 2 quả cà chua sống thì khả năng phòng chống CHA là rất tốt. Đặc biệt là khi có biến chứng xuất huyết đáy mắt.
Cà: đặc biệt cà tím là thực phẩm rất giàu vitamin P, giúp cho thành mạch máu được mềm mại, dự phòng tích cực tình trạng rối loạn vi tuần hoàn hay gặp ở những người CHA và các bệnh lý tim mạch khác.
Cà rốt: nên dùng dạng tươi, rửa sạch, ép lấy nước uống ngày 2 lần, mỗi lần chừng 50ml.
Nấm hương và nấm rơm: là những thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, nhưng lại có khả năng phòng chống xơ vữa động mạch và CHA.
Mộc nhĩ: hàng ngày có thể dùng mộc nhĩ trắng 10g hoặc mộc nhĩ đen 6g, đem nấu nhừ rồi chế thêm 10g đường phèn, ăn đều đặn trong ngày, khi có biến chứng đáy mắt xuất hiện thì đây là thức ăn lý tưởng.
Tỏi: hàng ngày nếu kiên trì ăn đều đặn 2 tép tỏi sống hoặc đã ngâm giấm, hay uống 50ml giấm ngâm tỏi thì có thể duy trì huyết áp ổn định ở mức bình thường.
Lạc (đậu phộng): kinh nghiệm dân gian Trung Quốc dùng lạc ngâm với giấm ăn sau 5 ngày thì dùng được, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 10 hạt.
Hải tảo, hải đới và thảo đỏ: co thể dùng phối hợp cả 3 thứ cùng một lúc hoặc thay thế nhau.
Đậu Hà Lan và đậu xanh: kinh nghiệm dân gian thường dùng đậu xanh hầm với hải đới ăn, hoặc đậu xanh và vừng đen sao thơm tán bột ăn mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 50g để phòng chống CHA.
Sữa đậu nành: mỗi ngày nên dùng 1.000ml sữa đậu nành pha với 100g đường trắng, chia làm vài lần uống trong ngày.
Táo: mỗi ngày nên ăn 3 quả hoặc ép lấy nước uống 3 lần, mỗi lần chừng 50ml.
Lê: mỗi ngày nên ăn đều đặn từ 1 - 2 quả hoặc ép lấy nước cốt uống.
Chuối tiêu: mỗi ngày nên ăn từ 1- 2 quả hoặc dùng vỏ chuối tiêu tươi 30- 60g sắc uống thay trà.
Dưa chuột: nên dùng dưới dạng ăn sống hoặc chế thành dưa góp, nhưng chú ý không quá nhiều muối.
Mã thầy: mỗi ngày dùng 60-120g rửa sạch, ép lấy nước, chia uống 3 lần trong ngày hoặc dùng 120g sắc uống cùng với hải tảo 60g, uống thay trà trong ngày.
Ngoài ra, người bị CHA còn nên trọng dụng một số thực phẩm khác như: ngô (bắp) đặc biệt là râu ngô, vừng (mè), hạt sen, ngó sen, củ cải, đậu tương, cải xanh, bắp cải, dầu thực vật, trà tâm sen, trà hoa hòe, trà thảo quyết minh, trà cúc hoa, trà bạch cúc, trà kỷ tử, mật ong… và không nên hoặc hạn chế dùng một số thực phẩm như: lòng đỏ trứng, não động vật, gan dê, thịt chim sẻ, thịt dê, thịt chó, thận lợn, mỡ động vật, rượu trắng, dưa hoặc cà muối mặn, thuốc lá, cà phê, trà đặc, hạt tiêu, ớt, gừng…
BS. Hoàng Xuân Mai-suckhoedoisong
Cùng với sự phát triển của xã hội, chế độ lao động sinh hoạt, ăn uống không điều độ làm cho tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh tăng huyết áp (THA) ngày càng tăng lên và có xu hướng trẻ hóa. Để điều trị, ngoài việc người bệnh cần có chế độ ăn uống, vận động, sinh hoạt, làm việc và nghỉ ngơi hợp lý; thì việc dùng thuốc là một vấn đề hết sức quan trọng. Hiện nay có rất nhiều nhóm thuốc điều trị THA, mỗi nhóm có cơ chế tác dụng khác nhau, việc sử dụng như thế nào còn phụ thuộc vào tình trạng của từng bệnh nhân. Trong phạm vi bài viết này chỉ đề cập đến điều trị THA trong những trường hợp đặc biệt.
Điều trị THA ở trẻ em (dưới 12 tuổi)
 Phải kiểm tra huyết áp thường xuyên. |
THA ở người cao tuổi
Ngay từ thập kỷ 90 của thế kỷ trước đã có nhiều công trình nghiên cứu chứng minh là người già nên và cần điều trị THA, ngay cả với người đã trên 85 tuổi. Ở lứa tuổi này do xơ cứng động mạch lớn nên thường xảy ra tình trạng THA tâm thu đơn độc, do đó sẽ tiến hành điều trị huyết áp tâm thu từ 160mmHg trở lên mà không cần căn cứ có THA tâm trương hay không.
Trong quá trình điều trị cần lưu ý một số đặc điểm cơ bản sau:
Chuyển hóa chậm, đào thải chậm do giảm sút tuần hoàn tại gan và thận.
Béo phì ở lứa tuổi trung niên và cao tuổi.
Có thể có nhiều bệnh lý mạn tính khác đi kèm, hoặc là nguyên nhân, hoặc là hậu quả của THA như đái tháo đường, viêm phế quản tắc nghẽn mạn tính, rối loạn lipid máu, suy vành...
Thể tích huyết tương giảm, cung lượng tim giảm, renin huyết tương cũng giảm nên huyết áp thường dao động nhiều.
Nguyên tắc điều trị:
Chế độ sinh hoạt: ăn giảm mỡ và phủ tạng động vật, không dùng các chất kích thích như trà, cà phê hay rượu, bia, tập thể dục dưỡng sinh đều đặn và chế độ ăn bớt mặn kèm lợi tiểu có thể thích hợp.
Dùng thuốc: bắt đầu từ liều thấp, tăng liều từ từ, thận trọng; Các loại thuốc lợi tiểu, chẹn calci, ức chế men chuyển đều có tác dụng; chẹn bêta chỉ dùng khi không có nguy cơ đái tháo đường, suy tim, viêm phế quản tắc nghẽn mạn tính. Cần chú ý điều trị các bệnh phối hợp.
THA ở phụ nữ có thai
Mục đích của điều trị là phòng ngừa các biến chứng cho người mẹ và giảm tử vong ở thai nhi.
Chế độ sinh hoạt: nghỉ ngơi; ăn hạn chế muối; Theo dõi huyết áp và khám thai đều đặn, đặc biệt trong 2 tháng cuối.
Chú ý: Trong trường hợp phòng ngừa sản giật, tốt nhất nên nằm theo dõi tại bệnh viện và được điều trị THA. Nếu huyết áp mẹ vẫn tăng cao, có huyết tán, suy thận, giảm tiểu cầu, suy giảm chức năng gan, mờ mắt... thì phải xét khả năng cho đẻ sớm hoặc lấy thai ra.
THA ở người béo phì
 Trong mọi trường hợp nhất thiết phải có chỉ định của bác sĩ, không được tự ý sử dụng thuốc. |
Thể tích máu cao, máu phân phối về khu vực tim, phổi nhiều hơn, tình trạng tăng lưu lượng máu về tim kết hợp với tăng sức cản ngoại vi làm cho thất trái vừa dày, vừa giãn.
Có thể có kết hợp rối loạn lipid máu trong đó đáng kể nhất là tăng cholesterol, triglycerit máu làm cho hoạt động cường giao cảm mạnh lên, trương lực và sức cản mạch máu cũng tăng lên.
Điều trị: giảm cân nặng, giảm lượng muối ăn, tăng cường luyện tập, chế độ ăn và sinh hoạt hợp lý. Dùng thuốc như ở các đối tượng THA khác.
THA ở người đái tháo đường
Ở những người mắc bệnh đái tháo đường, nguy cơ THA đi kèm tăng cao hơn ở người bình thường; cần điều trị ngay khi huyết áp tăng.
Chế độ ăn hợp lý, làm giảm cân kết hợp với thể dục, bỏ rượu bia và thuốc lá.
THA kèm suy mạch vành
Điều trị THA trong trường hợp này có tác dụng làm giảm sức căng vách tim, giảm tiền gánh, hậu gánh và nhờ đó có lợi cho tuần hoàn vành.
Chú ý: không nên làm giảm huyết áp quá nhiều vì có nguy cơ giảm tuần hoàn động mạch vành. Không dùng các loại thuốc hạ huyết áp nhưng có thể gây tăng nhịp tim vì sẽ gây tăng nhu cầu ôxy ở cơ tim.
Tóm lại, điều trị THA (mà phần lớn là vô căn) cần phối hợp chế độ sinh hoạt hợp lý phù hợp với thể trạng, tổn thương đã có hay chưa có ở các cơ quan đích, chú ý các yếu tố nguy cơ đi kèm. Sử dụng thuốc khi huyết áp đã cao nhiều hoặc kèm theo các tổn thương ở tạng đích. Điều trị các thể THA khác nhau với sự lựa chọn các thuốc khác nhau trong số các thuốc hiện có. Trong mọi trường hợp nhất thiết phải có ý kiến của bác sĩ, không được tự ý sử dụng thuốc.
ThS. Nguyễn Vân Anh-suckhoedoisong
Mỗi dịp Tết đến xuân về, mọi người cùng háo hức chuẩn bị đón mừng năm mới với bao hy vọng rằng năm mới sẽ mang lại nhiều may mắn và hạnh phúc hơn. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm có thể xảy ra các biến chứng tim mạch ở những người có nguy cơ cao và đặc biệt là ở những người có bệnh tim mạch cho dù là tiềm ẩn hay đã có biểu hiện trên lâm sàng. Do vậy, những hiểu biết về ảnh hưởng của thời tiết cũng như các sinh hoạt trong ngày Tết đến bệnh lý tim mạch sẽ giúp chúng ta có thể chủ động phòng ngừa một cách tích cực các bệnh lý này.
Ảnh hưởng của tâm lý và thể lực
 Thời tiết giá lạnh ngày Tết có thể làm gia tăng tắc nghẽn động mạch vành. |
Khí hậu nước ta khác biệt khá nhiều giữa hai miền Nam Bắc, nhất là vào dịp Tết khí hậu thường lạnh ở miền Bắc và nóng ở miền Nam. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nhân bị tử vong do nguyên nhân tim mạch ở thời điểm tháng 12 và tháng 1 cao hơn 33% so với thời điểm từ tháng 6 đến tháng 9. Tỷ lệ bị nhồi máu cơ tim vào các tháng mùa đông tăng 53% so với các tháng mùa hè.
Một yếu tố thay đổi theo mùa ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong của bệnh nhân là nhiệt độ. Người ta thấy có mối liên quan chặt chẽ giữa nhiệt độ trung bình của tháng với tỷ lệ tử vong do bệnh động mạch vành. Nhiệt độ thấp (thời tiết lạnh) làm tăng tiết các catecholamin dẫn đến co mạch ngoại biên, làm tăng lượng máu trở về tim và tăng huyết áp do vậy làm tăng nhu cầu ôxy của cơ tim. Đồng thời các catecholamin cũng gây co thắt động mạch vành làm giảm cung cấp máu và ôxy cho cơ tim. Nếu động mạch vành của bệnh nhân đã bị tổn thương có thể sẽ gây ra triệu chứng đau ngực hay gây nhồi máu cơ tim cấp. Huyết áp mùa đông tăng cao hơn huyết áp mùa hè khoảng 5 mmHg, sự duy trì liên tục mức tăng huyết áp này làm tăng tới 21% các biến chứng tim mạch trong mùa đông.
Ảnh hưởng của thuốc lá
Các nghiên cứu cho thấy vào dịp lễ Tết lượng tiêu thụ thuốc lá tăng vọt. Thuốc lá làm rối loạn chức năng điều hòa mạch máu (vận mạch), hoạt hóa tiểu cầu, tăng đông máu, tăng huyết áp và nhịp tim, khởi phát và thúc đẩy quá trình vữa xơ động mạch tiến triển. Tiết trời lạnh vào dịp Tết cũng làm tăng số lượng tiểu cầu, tăng hồng cầu và độ nhớt của máu làm tăng nguy cơ bệnh động mạch vành, tai biến mạch máu não và bệnh mạch máu ngoại vi.
Ảnh hưởng của rượu, bia
 Vui quá chén sẽ có hại cho tim. |
Để làm giảm ảnh hưởng của thời tiết và các sinh hoạt trong ngày Tết đến các bệnh lý tim mạch, chúng ta nên có một chế độ sinh hoạt điều độ, đúng giờ, tránh bị nhiễm lạnh đột ngột. Bệnh nhân bị tăng huyết áp, bệnh động mạch vành hay bị suy tim nên dự trữ đủ lượng thuốc trong dịp Tết và tự theo dõi trị số huyết áp thường xuyên, đặc biệt là khi có các triệu chứng bất thường để có biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời.
TS. Nguyễn Quang Tuấn-suckhoedoisong
Công nghệ ứng dụng tế bào gốc vào điều trị đang có những bước phát triển mạnh mẽ, mang lại những bước đột phá quan trọng cho nhiều chuyên ngành y học trong đó có các bệnh lý tim mạch. Bộ Môn Tim mạch - Đại học Y Hà Nội và Viện tim mạch Việt Nam kết hợp với Khoa Huyết học Bệnh viện 108 là những đơn vị đầu tiên ở nước ta đã có những thành công đầu tiên khi ứng dụng tế bào gốc điều trị cho bệnh nhân bị tổn thương vùng cơ tim gây suy tim sau khi bị nhồi máu, mở ra cơ hội cho người bệnh và khẳng định đây là một hướng đi cần được phát triển.
“Con tim đã vui trở lại”
Những cơn đau thắt ngực dữ dội đã khiến ông Nguyễn Ngọc S., 68 tuổi, ở Thanh Xuân, Hà Nội phải đến Viện tim mạch Việt Nam trong tình trạng cấp cứu. Các bác sĩ cho biết đây là một trường hợp bị nhồi máu cơ tim cấp và chỉ định bệnh nhân phải đặt stent nong động mạch vành (ĐMV). Tuy được cứu sống sau cơn bệnh hiểm nghèo bằng can thiệp và dùng thuốc song vùng cơ tim bị nhồi máu vẫn hoạt động kém, người bệnh có những dấu hiệu suy tim, phân số tống máu dưới 40%. Nếu không có biện pháp điều trị hữu hiệu thì sức khoẻ của người bệnh khó được cải thiện.
Trong thời gian đó, các bác sĩ Bộ môn Tim mạch - Đại học Y Hà Nội và Viện tim mạch Việt Nam kết hợp với Khoa Huyết học- Bệnh viện 108 bắt đầu ứng dụng kỹ thuật tân tạo cơ tim từ tế bào gốc, ông S. là một trong sáu bệnh nhân đầu tiên được điều trị bằng phương pháp này. Sau gần 1 năm điều trị bằng tế bào gốc, các tế bào cơ tim bị nhồi máu của ông S. như được sống lại, các chỉ số hoạt động của tim trở lại bình thường. Hiện ông S. đã có thể tiến hành những hoạt động thể lực hằng ngày như đi bộ, chạy bước nhỏ, leo cầu thang mà không bị khó thở, các chỉ số hoạt động tim mạch đã được phục hồi.
Mang lại cho người bệnh thêm cơ hội được cứu sống
Bơm tế bào gốc qua đường ống thông can thiệp tim mạch. Ảnh: PV
TS. Phạm Mạnh Hùng- Bộ môn Tim mạch- Đại học Y Hà Nội/ Viện tim mạch Việt Nam, một trong những người trực tiếp thực hiện kỹ thuật này cho biết, đây là kỹ thuật điều trị mới nhất trên thế giới cho những tổn thương cơ tim không thể phục hồi. Các bệnh nhân đầu tiên của Việt Nam là những người bị nhồi máu cơ tim, mặc dù đã được điều trị nội khoa và can thiệp nhưng chức năng hoạt động của vùng cơ tim bị nhồi máu vẫn không đảm bảo, phân số tống máu của tim thấp, có dấu hiệu suy tim. Tiêu chuẩn để lựa chọn bệnh nhân cho ứng dụng ban đầu kỹ thuật này là những người dưới 70 tuổi, phân số tống máu(EF) trong khoảng từ 30-40%.
Các bác sĩ lấy khoảng 200 ml dịch tuỷ xương, tách lấy còn 10ml dung dịch chứa những tế bào gốc không chọn lọc, dùng ống thông như thủ thuật của tim mạch can thiệp bơm dung dịch tế bào gốc vào tận vùng cơ tim bị tổn thương. Bóng nong ĐMV được bơm căng để gây tắc tạm thời ĐMV- thủ phạm gây nhồi máu cơ tim, sau đó truyền tế bào gốc qua nòng của quả bóng nong nói trên nhằm kéo dài tối đa thời gian tiếp xúc giữa các tế bào gốc và mạng lưới vi mạch của ĐMV thủ phạm. Sau 6 tháng đến 1 năm điều trị bằng kỹ thuật này cả 6 bệnh nhân đầu tiên đều không có biến chứng, các kết quả trên lâm sàng, xét nghiệm, siêu âm tim, chụp cắt lớp, chụp cộng hưởng từ, chụp mạch bước đầu đều cho kết quả bệnh được cải thiện tùy mức độ.
Theo TS. Phạm Mạnh Hùng, tế bào gốc không chọn lọc từ tuỷ xương khá phù hợp và tiện dụng để cấy vào cơ tim nhờ việc dễ ứng dụng (về kỹ thuật) và khả năng phát triển theo nhiều kiểu khác nhau (theo đường trung mô) để hình thành tế bào cơ trơn, cơ tim, mạch máu non - là ba loại tế bào chủ chốt của quả tim. Hiện nay trên thế giới, tế bào gốc được ứng dụng điều trị ở nhiều bệnh lý tim mạch khác nhau như nhồi máu cơ tim cấp; bệnh ĐMV mạn tính không còn khả năng nong, mổ bắc cầu; suy tim mạn tính; giãn cơ tim; bệnh động mạch ngoại vi không thể can thiệp... Nguồn lấy tế bào gốc để điều trị cũng rất phong phú, có thể lấy từ tủy xương cũng có thể lấy từ nguyên bào cơ vân (myoblast), tế bào cơ tim gốc, nguyên bào phôi, tế bào gốc từ máu ngoại vi... Cách thức tiến hành đưa tế bào gốc vào quả tim cũng qua nhiều đường khác nhau, có thể là truyền qua đường mạch máu, tiêm trực tiếp vào thành tâm thất hoặc tiêm trực tiếp vào vùng cơ chi dưới bị tổn thương...
Tại Thái Lan, chi phí cho mỗi ca bệnh dùng kỹ thuật này là 20.000 USD, còn tại Mỹ thì đắt hơn vài lần, ở nước ta chi phí trung bình mỗi ca là 10.000 USD. Các bệnh nhân đầu tiên ở Việt Nam hiện đang được điều trị miễn phí (vì đây là một dự án thuộc một nhánh nằm trong đề tài khoa học cấp nhà nước về ứng dụng tế bào gốc trong điều trị các bệnh lý tim mạch và cơ quan tạo máu của Trường đại học Y Hà Nội). Quá trình lấy tế bào gốc và sàng lọc phải được thực hiện bởi các chuyên gia về huyết học tại Bệnh viện 108, do vậy không chỉ khó khăn về kinh phí mà muốn hình thành được một quy trình điều trị hoàn chỉnh phải có sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa các chuyên khoa tim mạch và huyết học.
Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng kỹ thuật điều trị bằng tế bào gốc đang khẳng định những thành công ban đầu đầy hứa hẹn, mở ra nhiều cơ hội cho những bệnh nhân tim mạch hiểm nghèo.
Lê Hảo-skds
Trong các loại thực phẩm mà chúng ta sử dụng hằng ngày, có một số loại có khả năng giúp cơ thể phòng chống được một số bệnh tật như: tim mạch, ung thư… sau đây xin giới thiệu 5 loại thức ăn đã được các trung tâm nghiên cứu đánh giá cao về khả năng hỗ trợ phòng chống tim mạch, nhờ vào một số hoạt chất có trong nó. 
Rau xanh cũng là thức ăn tốt cho tim mạch.
Cây việt quất (blueberry)
Loại cây này không những ngon mà còn giàu chất chống oxy hóa. Các chuyên gia tin rằng: chất chống oxy hóa trong cây việt quất có tác dụng giảm lượng cholesterol xấu (LDL cholesterol) lắng đọng ở thành mạch máu. Đây là nguyên nhân gây ra bệnh tim mạch và tai biến mạch máu não. Những nghiên cứu của Trung tâm dinh dưỡng Hoa Kỳ, đã đưa đến việc xếp cây việt quất vào hàng số 1 về hoạt tính chống oxy hóa khi so sánh với 40 loại trái cây và rau tươi khác. Chất chống oxy hóa giúp trung hòa các chất độc hại của quá trình chuyển hóa (các gốc tự do). Các gốc tự do có thể dẫn đến bệnh ung thư hoặc những bệnh liên quan đến tuổi già. Anthocyamin, một chất oxy hóa được tìm thấy trong cây việt quất là một chất có tác dụng tốt nhất đối với sức khỏe. Anthocyamin còn tìm thấy trong cây mâm xôi (raspberry), nho đen (black currant), nho đỏ. Người ta khuyến cáo chỉ cần mỗi ngày ăn một cốc trái cây việt quất tươi là đủ.
Cá hồi
Cá hồi là một thực phẩm có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe, nó là một nguồn cung cấp tốt nhất “mỡ tốt” cho cơ thể. Mỡ tốt đó chính là acid béo omega-3. Ngoài cá hồi thì cá thu, cá trích, cá mòi cũng giàu acid béo omega-3. Mỡ này giúp làm giảm nguy cơ phát triển bệnh tim mạch, do nó làm giảm lượng triglyceride trong cơ thể, triglyceride là loại mỡ máu có liên quan đến bệnh tim mạch và đái tháo đường. Các nghiên cứu cho thấy, acide béo omega-3 ngăn sự tạo thành cục máu đông do sự kết dính tiểu cầu, tiểu cầu không kết dính và đóng lên thành động mạch được. Mạch máu cũng ít bị co thắt hơn và cũng ngăn chặn loạn nhịp tim gây đe dọa tính mạng. Hội tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo ăn cá ít nhất là 2 lần mỗi tuần (các loại cá như cá hồi).
Protein đậu nành
Ngoài việc dùng thức ăn giàu acid béo omega-3, protein, vitamin, khoáng chất thì cũng cần đến protein đậu nành, vì nó là một lựa chọn tốt hơn so với thịt đỏ (thịt động vật).
 Đậu nành. |
Nó cũng ít chất béo có hại và giàu chất xơ hơn bất kỳ loại thịt nào. Ở người có cholesterol máu cao, các nghiên cứu cho thấy protein đậu nành khi dùng với chế độ ăn ít mỡ sẽ làm giảm cholesterol. Có những nghiên cứu cho thấy, ăn một vài loại thức ăn giảm cholesterol sẽ làm hạ mức cholesterol máu nhiều hơn so với dùng thuốc. Cả Hội tim mạch Hoa Kỳ lẫn Cơ quan quản lý thuốc & thực phẩm Hoa Kỳ đều khuyến cáo dùng khoảng 30g protein đậu nành mỗi ngày. Có thể lấy protein đậu nành từ đậu nành, sữa đậu nành, đậu hủ, bột đậu nành…
Bột yến mạch (oatmeal)
Từ lâu, ở phương Tây người ta hay dùng bột yến mạch pha nóng mỗi sáng cho những người cần giữ giọng tốt. Chỉ cần nửa cốc yến mạch mỗi ngày thì không những được cung cấp năng lượng 130Kcal mà còn nhận được 5g chất xơ có lợi cho tim (giúp làm giảm cholesterol và giữ cho cân nặng cơ thể ở mức khỏe mạnh). Một tác dụng tốt khác là bột yến mạch dùng buổi sáng sẽ tạo cảm giác no đến buổi ăn trưa nên bạn sẽ giảm ăn vặt giữa buổi (ăn vặt là một trong những lý do tạo ra béo phì). Bột yến mạch và các loại hạt khác như: lúa mạch, lúa mì, gạo lức… giúp giảm nguy cơ bệnh đái tháo đường cũng như nguy cơ bệnh tim mạch. Có thể dùng gạo lức để thay thế bột yến mạch. Hội đái tháo đường Hoa Kỳ khuyến cáo lượng chất xơ hàng ngày là 21-38g tùy thuộc vào giới và tuổi.
Rau xanh
Các loại rau có màu xanh sậm cùng với cải xoăn, cải lá, bông cải… chứa một lượng cao vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa mà nó có khả năng bảo vệ cơ thể chống lại bệnh lý tim mạch. Nó cũng cung cấp lượng acid béo omega-3. Rau xanh cũng giàu acid folic, là một chất giúp giảm homocysteine (một acid amin). Nguy cơ bệnh tim mạch tăng cao theo nồng độ homocysteine trong máu.
Người ta khuyến cáo nên ăn rau xanh mỗi ngày để phòng ngừa bệnh tim mạch.
BS. Bùi Minh Trạng-Skđs
Tăng huyết áp (THA) là bệnh khá phổ biến, ai cũng có thể mắc. THA rất nguy hiểm để lại nhiều biến chứng: gây rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim dẫn đến đột tử hoặc gây đột quỵ dẫn đến xuất huyết não, hôn mê, liệt nửa người; nhẹ hơn thì nước tiểu có đạm, suy thận, vữa xơ động mạch, thị giác mờ, có hiện tượng ruồi bay trước mắt... Biết mình bị THA nhưng việc dùng thuốc và cách phòng ngừa bệnh là một việc rất quan trọng, đòi hỏi người bệnh phải có một quyết tâm cao.
Trước hết chúng ta cần biết rằng huyết áp là áp suất của mạch máu, biểu hiện bằng hai chỉ số là huyết áp tối đa và huyết áp tối thiểu. Huyết áp tối đa phản ánh sức co bóp của quả tim và huyết áp tối thiểu là biểu thị của sức cản của thành động mạch. Gọi THA là "kẻ giết người thầm lặng" cũng đúng vì phần lớn người bệnh không biết mà chỉ khi được phát hiện bị tai biến mạch máu não, suy thận, suy tim thậm chí tử vong... thì mọi sự đã rồi... Người bệnh hay chủ quan vì chỉ dựa vào những dấu hiệu nhức đầu, hay chóng mặt, mệt, chân tay yếu. Vì vậy muốn biết mình có bị THA hay không thì bạn thường xuyên phải đo huyết áp (đến trung tâm y tế, đo tại nhà...). Khi đo, phải đo huyết áp ít nhất 2-3 lần trong tình trạng nghỉ ngơi ổn định, tư thế ngồi, băng đo ngang vị trí tim, lấy giá trị trung bình giữa những lần đo đó. Việc điều trị THA đối với người bệnh THA trong khoảng từ 140 - 150 thì chưa cần phải dùng thuốc hạ áp mà quan trọng là điều chỉnh chế độ ăn, loại bỏ các thói quen làm THA như uống chè, cà phê và luyện tập thể lực vừa sức. Sau 3 tháng thực hiện nghiêm chỉnh chế độ ăn uống và tập luyện mà huyết áp không có xu hướng giảm thì phải dùng thuốc hạ huyết áp. Theo nghiên cứu thì có tới 90% trường hợp bị THA nguyên phát và không rõ nguyên nhân.
 |
Tai biến mạch não là biến chứng nguy hiểm, gây nhiều tử vong nhất ở người THA. Trường hợp nhẹ biểu hiện bởi cơn thiếu máu não thoáng qua. Bệnh nhân đột ngột ngã, liệt nửa người, cấm khẩu nhưng có thể hồi phục hoàn toàn trong vài ngày.
Một tai biến khác nặng hơn thiếu máu não thoáng qua là nhũn não: bệnh nhân đột ngột ngã, liệt nửa người, cấm khẩu, còn tỉnh hoặc hôn mê nhẹ, huyết áp bình thường hoặc hơi cao. Điều trị thật tích cực trong 15 ngày đầu, bệnh nhân có hy vọng hồi phục sớm. Nếu chậm trễ tổn thương thành sẹo thì khó có cơ may đi lại bình thường.
Trường hợp nặng nhất, bệnh nhân bị xuất huyết não. Xuất huyết não xảy ra đột ngột sau khi ăn tiệc, đi tiểu đêm nơi gió lùa. Bệnh nhân đột ngột ngã, hôn mê, thở phì phò. Trong trường hợp này tránh cạo gió vì sẽ làm tình trạng chảy máu trầm trọng hơn. Đây là trường hợp tai biến rất nặng, gây tử vong rất cao (khoảng 90%), đa số bệnh nhân tử vong trong vòng 3 ngày đầu.
Để chủ động ngăn ngừa tai biến do THA, người bệnh nên:
- Có chế độ ăn uống đúng mực: không nên ăn mặn, ăn nhiều mỡ, chọn các thực phẩm ít muối, thực phẩm không chứa cholesterol. Hạn chế uống rượu bia vì rượu bia làm hạn chế tác dụng của thuốc hạ huyết áp, bỏ thuốc lá vì chất nicotin trong thuốc lá có tác dụng xấu tới tim mạch... Những người THA nên chọn những thực phẩm giàu vitamin như rau xanh, trái cây...
- Có chế độ luyện tập thích hợp: vận động thường xuyên (chơi thể thao nhẹ, đi bộ hằng ngày) là lời khuyên số 1 của các bác sĩ cho những người bị THA. Tránh những hoạt động mạnh, hoạt động gây căng thẳng thần kinh. Hạn chế tăng cân. Đi xe đạp hàng ngày làm giảm huyết áp tốt hơn đi bộ. đặc biệt chú ý phải khám sức khỏe định kỳ; không nên tự mua thuốc điều trị hoặc tự ý thay đổi liều lượng thuốc.
BS. Đặng Văn Thoảng
Trong quá trình mang thai, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi về giải phẫu, huyết học, nội tiết, tuần hoàn... làm tăng dần gánh nặng lên hệ tuần hoàn. Những người khỏe mạnh thì hệ thống tim mạch có thể thích ứng được nhưng những sản phụ bị bệnh tim thì thai nghén trở thành một gánh nặng và có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm dẫn đến tử vong cho cả mẹ và thai nhi.
Kiểm tra chức năng tim mạch trước khi có thai
Phụ nữ bị bệnh tim nên được đánh giá tình trạng sức khỏe trước khi mang thai. Việc thăm khám cẩn thận tình trạng tim mạch và đánh giá khả năng gắng sức là hết sức quan trọng để xác định khả năng dung nạp của bệnh nhân với những thay đổi về huyết động trong quá trình mang thai và nguy cơ bị biến chứng trong thời kỳ chuyển dạ và đẻ. Đánh giá tình trạng tim mạch bao gồm hỏi tiền sử và khám thực thể cẩn thận, làm điện tâm đồ 12 chuyển đạo, siêu âm Doppler tim. Trắc nghiệm gắng sức có đo mức độ tiêu thụ ôxy rất hữu ích để đánh giá mức độ suy tim một cách khách quan. Việc lượng giá trước nguy cơ của thai nghén dựa trên kết quả thăm khám lâm sàng và các thăm dò cận lâm sàng nên được bàn bạc với bệnh nhân và các thành viên trong gia đình bởi cả bác sĩ tim mạch và bác sĩ sản khoa. Khi dự định có thai, các thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi nên ngừng lại.
Trong một số trường hợp có sự thay đổi một cách sinh lý về giải phẫu và chức năng của hệ thống tim mạch trong thời kỳ mang thai có thể gây ra các triệu chứng và dấu hiệu giống như bệnh tim. Các triệu chứng này bao gồm mệt mỏi, giảm khả năng gắng sức, thở gấp, hồi hộp, chóng mặt và thậm chí ngất. Khám thực thể thường phát hiện thấy tĩnh mạch cảnh đập, phù chân, sờ thấy mỏm thất phải đập và nghe thấy tiếng thổi tâm thu. Do vậy, trong nhiều trường hợp cần phải làm các thăm dò để có thêm thông tin chính xác về tình trạng tim mạch trước khi quyết định điều trị.
Thiết đồ cắt dọc của tim.
Thời kỳ mang thai cần chú ý gì?
Chăm sóc trong quá trình mang thai bao gồm sự phân loại và đánh giá mức độ trầm trọng của bệnh cũng như tình trạng của bệnh nhân. Việc thăm khám trong quá trình mang thai nên định kỳ hằng tháng đối với các bệnh nhân có bệnh nhẹ và 2 tuần với các bệnh nhân có bệnh mức độ trung bình đến nặng cho đến tuần thứ 28-30, sau đó thăm khám hằng tuần cho đến khi sinh. Khi cần thiết phải sử dụng thuốc để điều trị, nên sử dụng liều thuốc thấp nhất có hiệu quả điều trị cho mẹ và an toàn cho thai nhi. Nguyên nhân tử vong do các bệnh tim mạch thường gặp là tăng huyết áp (12%) và các bệnh tim khác (20%). Để hạn chế biến chứng, các phụ nữ bị bệnh tim mà mang thai cần phải có sự tư vấn cẩn thận, theo dõi chặt chẽ và điều trị tích cực của các bác sĩ chuyên khoa tim mạch và chuyên khoa sản.
Giai đoạn chuyển dạ, đẻ và ngay sau đẻ
Thời điểm và cách thức đẻ nên được bàn luận và quyết định bởi bác sĩ sản khoa, bác sĩ tim mạch và bác sĩ gây mê sản khoa. Nói chung, đẻ đường dưới với gây tê giảm đau phù hợp và việc làm ngắn giai đoạn 2 của thời kỳ đẻ thì an toàn và có thể thực hiện được ở hầu hết các bệnh nhân có bệnh tim. Phẫu thuật lấy thai có nguy cơ bị biến chứng cao hơn nên được tiến hành theo chỉ định của sản khoa và trong một số trường hợp các bệnh nhân có tình trạng huyết động không ổn định. Theo dõi huyết động trong quá trình chuyển dạ và đẻ được khuyến cáo cho các bệnh nhân có triệu chứng và ở các bệnh nhân có van tim bị hẹp mức độ vừa đến nặng, rối loạn chức năng thất trái, và tăng áp động mạch phổi.
Thay vì mất máu khi sinh, giai đoạn sớm sau khi sinh có sự tăng dòng máu tĩnh mạch trở về tim gây ra bởi sự di chuyển của máu từ tử cung trống rỗng vào trong tuần hoàn hệ thống, giảm áp lực đè ép của tử cung vào hệ tĩnh mạch, sự di chuyển của dịch từ các chi và từ phần thấp của cơ thể vào trong lòng mạch. Những thay đổi về huyết động đó có thể dẫn đến suy tim do vậy cần phải tiếp tục theo dõi huyết động 12-24 giờ sau khi sinh.
Dự phòng viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn
Kháng sinh dự phòng đã được khuyến cáo cho các bệnh nhân bệnh tim được phẫu thuật hay làm các thủ thuật chảy máu. Các bệnh nhân bị bệnh tim có tỷ lệ bị nhiễm khuẩn huyết cao hơn khi chuyển dạ và đẻ. Vi khuẩn được phát hiện thấy trong máu ở 14% phụ nữ sau khi chuyển dạ hay vỡ ối và rất nhiều vi khuẩn phân lập được có khả năng gây viêm nội tâm mạc. Khi bị biến chứng viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, tỷ lệ tử vong của mẹ khoảng 22% và thai nhi khoảng 15%. Vì bệnh nhân bệnh tim có nguy cơ cao bị nhiễm khuẩn máu thậm chí cả trong quá trình sinh nở không biến chứng, hậu quả nặng nề của viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn và giá thành điều trị tương đối thấp nên việc sử dụng kháng sinh dự phòng khi chuyển dạ được chỉ định cho tất cả các bệnh nhân có bệnh tim.
Mỗi năm trên thế giới có khoảng 200 triệu phụ nữ có thai, trong số đó có khoảng 500.000 sản phụ bị tử vong do các biến chứng có liên quan đến thai nghén, trong số này 86% phụ nữ có thai và 99% sản phụ tử vong là ở các nước đang phát triển.
BS. Lê Hoàng-suckhoedoisong
Cùng với những bệnh lý tim mạch phức tạp khác, bệnh hẹp van tim đang là mối đe dọa sức khỏe cho nhiều người bệnh ở nước ta. Một biện pháp điều trị hiệu quả cho căn bệnh này đã và đang được triển khai mạnh mẽ, đó là can thiệp hẹp van tim bằng dùng bóng inoue (xem ảnh) qua tĩnh mạch đùi. Phóng viên (PV) báo Sức khỏe & Đời sống đã có cuộc phỏng vấn TS. Phạm Mạnh Hùng- Trưởng phòng Tim mạch can thiệp - Viện Tim mạch Việt Nam, một trong những chuyên gia hàng đầu nước ta về lĩnh vực này.
PV: Thưa TS, hẹp van tim có phải là một bệnh lý nguy hiểm với tần số mắc lớn mà Việt Nam đang phải đối mặt? Tại sao lại có tình trạng này?
TS. Phạm Mạnh Hùng: Tại Viện Tim mạch Việt Nam, số bệnh nhân nội trú bị tổn thương van tim ước tính chiếm tới 20- 30%, trong đó hẹp van hai lá chiếm tỷ lệ lớn. Đến nay chưa có một điều tra cụ thể nào về tình trạng hẹp van tim trong cộng đồng nhưng số người mắc bệnh này đến bệnh viện điều trị vẫn khá phổ biến.
TS. Phạm Mạnh Hùng.
Hẹp van hai lá chủ yếu do hậu quả của thấp tim gây nên. Thủ phạm dẫn đến thấp tim là nhiễm liên cầu khuẩn beta tan huyết nhóm A. Liên cầu khuẩn này thường gây các triệu chứng như viêm họng, viêm khớp. Người ta ước tính có tới 15% trẻ em trong độ tuổi đi học bị nhiễm liên cầu khuẩn beta, trong đó biến chứng sang thấp tim là 3-5%. Ở các nước phương Tây bệnh này rất hiếm gặp. Điều đáng nói là trong số các bệnh nhân hẹp van hai lá, chỉ có 30% bệnh nhân có tiền sử thấp tim rõ ràng, số còn lại chỉ là từng có biểu hiện thoáng qua như từng có sốt, viêm họng, mỏi khớp... Van hai lá và van động mạch chủ dễ bị tổn thương nhất bởi thấp tim.
PV: Nếu không được điều trị, hẹp van hai lá sẽ gây ra những biến chứng nguy hiểm nào, thưa TS?
TS. Phạm Mạnh Hùng: Hẹp van hai lá gây cản trở dòng máu từ tâm nhĩ trái xuống tâm thất trái và từ đó dẫn đến những hậu quả về rối loạn cản trở huyết động. Bệnh hẹp van hai lá có nhiều biến chứng nguy hiểm như: phù phổi cấp, suy tim nặng, tắc mạch, rối loạn nhịp, suy tim mạn... Ở giai đoạn đầu mới bị hẹp, bệnh nhân chỉ thấy khó thở khi gắng sức nhưng ở giai đoạn sau thì tình trạng này ngày một trầm trọng hơn nếu không được điều trị kịp thời. Nhiều bệnh nhân bị hẹp van hai lá nhưng triệu chứng ban đầu khá kín đáo và khi có biến chứng rồi mới biết mình bị hẹp van tim như khi đã bị liệt (do tai biến tắc mạch não), ho ra máu (dễ nhầm lẫn với các bệnh về phổi)... Nếu hẹp van hai lá xảy ra từ khi trẻ còn nhỏ thì đó là tình trạng còi cọc, chậm phát triển. Đối với những sản phụ bị hẹp van hai lá bệnh đe dọa đến tính mạng của cả mẹ và thai nhi trong suốt quá trình mang thai và đặc biệt khi sinh nở nếu không được điều trị và kiểm soát bệnh tốt.
PV: Sự phát triển của kỹ thuật can thiệp nong van hai lá bằng bóng inoue đã thay đổi mạnh mẽ hiệu quả điều trị bệnh hẹp van tim, TS có thể nói rõ về biện pháp điều trị tiên tiến này?
TS. Phạm Mạnh Hùng: Khi chưa có kỹ thuật can thiệp bằng bóng nong inoue thì biện pháp điều trị chủ yếu cho hẹp van hai lá là dùng thuốc và phẫu thuật. Chỉ định dùng thuốc chỉ mang tính chất tạm thời, trong những trường hợp hẹp khít cần phải tiến hành phẫu thuật tách van hoặc thay van. Quá trình phẫu thuật, dù là phẫu thuật tim kín hay tuần hoàn ngoài cơ thể thì vẫn chứa đựng nguy cơ xảy ra cho bệnh nhân, như ảnh hưởng quá trình gây mê, biến chứng, viêm nhiễm, thời gian điều trị lâu ngày, vết sẹo trên ngực, tâm lý bệnh nhân và có thể cả vấn đề chi phí... Với kỹ thuật dùng bóng nong inoue, chỉ với một vết chích nhỏ (vài milimet) ở tĩnh mạch đùi, bóng nong được đưa vào qua vị trí van bị hẹp, bơm căng bóng làm hai mép van tim bị dính do thấp tim được tách ra và lỗ van được tách rộng ra, giải quyết hiệu quả những rối loạn tuần hoàn mà hẹp van tim gây ra. Quá trình làm thủ thuật diễn ra trong khoảng 30 phút, người bệnh hoàn toàn tỉnh táo, không phải gây mê, có thể ra viện vào ngày hôm sau.
Ưu điểm nổi bật của phương pháp này là điều trị cho bệnh nhân bị hẹp hai lá mà bị suy tim nặng (không thể phẫu thuật được); phụ nữ có thai; trẻ em bị hẹp van hai lá; bệnh nhân bị hẹp van tim có kèm theo các biến dạng lồng ngực, gù vẹo cột sống...
 |
PV: Bên cạnh kỹ thuật nong van tim bằng bóng inoue, những phương pháp can thiệp qua da điều trị bệnh van tim đang có những tiến bộ gì?
TS. Phạm Mạnh Hùng: Biện pháp nong van bằng bóng (inoue hoặc bóng khác) qua da còn được ứng dụng điều trị các bệnh hẹp van tim khác do bẩm sinh hoặc mắc phải như hẹp van động mạch phổi, hẹp van động chủ, hẹp van ba lá...
Thời gian gần đây, ở Mỹ, châu Âu, người ta đã bắt đầu dùng các biện pháp can thiệp qua đường ống thông để thay van tim nhân tạo cho những trường hợp van động mạch chủ bị thoái hoá, mang lại kết quả ban đầu hứa hẹn. Kỹ thuật sửa van hai lá qua da cũng đang được tiến hành, đó là với ống thông đưa vào từ tĩnh mạch đùi, người ta có thể làm hạn chế mức độ hở van tim bằng một cái kẹp nhỏ để biến lỗ van thành thành hình số 8 hoặc có thể luồn dụng cụ qua xoang tĩnh mạch vành để thít nhỏ bớt vòng van lại.
Mặc dù hiệu quả của bóng nong inoue mang lại rất nhiều lợi ích cho người bệnh bị hẹp van hai lá nhưng vấn đề phòng bệnh thấp tim vẫn là điểm mấu chốt. Những bệnh nhân còn trẻ (dưới 40 tuổi) bị hẹp van hai lá được nong van, cần dùng thuốc và tái khám theo đúng chỉ định của bác sĩ, tiếp tục tiêm phòng thấp tim bằng tiêm penicilline chậm vì hẹp van tim do thấp vẫn có thể tái diễn sau nong.
PV: Xin cảm ơn TS!
Hảo Lê (thực hiện)
Ngày nay, điều trị bệnh tăng huyết áp (THA) không còn là câu hỏi “Có điều trị không?” mà là “Nên điều trị như thế nào?”.
Điều trị bệnh THA có lợi ích gì?
Tăng huyết áp có thể dẫn đến nhồi máu não.
Tránh được các biến chứng tim mạch nguy hiểm: đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy tim... Tránh được các biến chứng khác do bệnh THA gây ra: tai biến mạch máu não, suy thận và mờ mắt. Tăng tuổi thọ. Tăng chất lượng cuộc sống. Giảm chi phí điều trị: vì nếu bạn không điều trị để xảy ra tai biến thì việc chữa trị các tai biến này sẽ tốn kém hơn rất nhiều cho gia đình và xã hội.
Biện pháp điều trị THA không dùng thuốc
Bỏ hút thuốc lá: Là biện pháp mạnh mẽ nhất để đề phòng các bệnh tim mạch và ngoài tim mạch. Thuốc lá làm giảm tác dụng của một số thuốc chống THA.
Uống rượu vừa phải: Không nên uống quá 20-30g ethanol/ngày đối với nam giới và 10-20g ethanol/ngày với nữ giới.
Chế độ ăn: Bệnh nhân nên tránh ăn mặn, tránh dùng các thực phẩm ướp muối đặc biệt là thức ăn chế biến sẵn, nên dùng các thức ăn có chứa nhiều kali. Nên ăn nhiều hoa quả, nhiều cá, giảm chất béo và các thức ăn có chứa nhiều cholesterol.
Giảm cân và tập thể dục: Tác dụng hạ áp của việc giảm cân có thể được nâng cao bởi việc đồng thời tăng cường tập thể dục, uống rượu điều độ ở những người nghiện rượu thừa cân và giảm ăn muối. Bệnh nhân nên thường xuyên tập thể dục ở mức vừa phải như đi bộ, chạy bộ, hoặc bơi lội trong 30-45 phút, 3-4 lần mỗi tuần. Mức độ tập luyện phải tùy thuộc vào tình trạng bệnh tật của bệnh nhân. Ngay cả tập thể dục nhẹ cũng làm giảm huyết áp tâm thu 4-8 mmHg, tuy vậy tập vận động đẳng trương (gây co cơ kéo dài) như nâng tạ có thể có tác dụng tăng áp và cần tránh.
Tránh stress và làm việc quá sức: Nếu bị tăng huyết áp nhẹ, biện pháp thay đổi lối sống trên có thể đủ để hạ huyết áp xuống mức bình thường mà chưa cần dùng đến thuốc. Đối với một số người khác, những việc này có thể giúp họ chỉ cần dùng ít thuốc hơn hoặc dùng thuốc với liều thấp thì đã đủ kiểm soát huyết áp.
Khi nào cần đến thuốc?
Sau khi bạn thực hiện biện pháp ăn kiêng, luyện tập và các biện pháp điều trị không cần thuốc mà huyết áp của bạn vẫn không giảm, lúc đó cần dùng thuốc để kiểm soát huyết áp. Nên bắt đầu điều trị từ từ và tăng liều dần, đặc biệt với người cao tuổi để có thể đạt trị số huyết áp đích sau vài tuần.
Thầy thuốc phải lựa chọn thuốc phù hợp nhất cho từng bệnh nhân và sẽ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như: kinh nghiệm của bệnh nhân với các thuốc chống THA đã dùng trước đây, giá thuốc, đặc điểm nguy cơ, có hay không có tổn thương cơ quan đích, các bệnh đi kèm như bệnh tim, thận, tiểu đường... Sự tương tác với các thuốc mà bệnh nhân đang dùng vì các bệnh khác... Nên bắt đầu điều trị với liều thấp của một thuốc đơn độc hoặc phối hợp liều thấp của hai thuốc.
Dùng thuốc hạ huyết áp kéo dài có hại không? 
Thịt hun khói là thức ăn không phù hợp với người bệnh THA.
Nhìn chung là không có hại gì, tuy nhiên có một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân bị tác dụng phụ không mong muốn. Vì thế sự lựa chọn thuốc như thế nào bệnh nhân cần được khám sức khỏe toàn diện và bác sĩ cần có chỉ định đúng.
Thuốc lợi tiểu: hạ kali máu, hạ natri máu, tăng acid uric máu, tăng đường máu, tăng lipid máu, đôi khi gây nhược dương.
Thuốc chẹn bêta giao cảm: co thắt phế quản, suy nhược và giảm khả năng gắng sức, ác mộng và rối loạn giấc ngủ, nhược dương, suy tim nặng, rối loạn dẫn truyền ở tim, tăng nặng triệu chứng của một số bệnh mạch máu ngoại biên.
Thuốc ức chế men chuyển: hạ áp liều đầu, ho khan, tăng kali máu.
Thuốc đối kháng angiotensin II: tăng kali máu.
Thuốc đối kháng canxi: nóng bừng mặt, ù tai, nhức đầu, phù cổ chân, đi tiểu đêm, phì đại lợi răng.
Thuốc chẹn alpha: hạ huyết áp ở tư thế đứng, nhức đầu, mệt mỏi.
Các thuốc khác: methyldopa (buồn ngủ, trầm cảm, bất lực, viêm gan, huyết tán, sốt do thuốc), Hydralazine (nhức đầu, đỏ bừng mặt, đánh trống ngực)...
Bác sĩ sẽ phối hợp nhiều thuốc để điều trị huyết áp cho bạn. Khi dùng thuốc phối hợp, các thuốc được dùng với liều thấp nên khả năng bị tác dụng phụ ít hơn. Nên dùng các thuốc có tác dụng kéo dài, do vậy hàng ngày bạn phải uống thuốc ít lần hơn, giúp bạn tránh quên uống thuốc và giảm thiểu sự biến thiên của huyết áp. Vì vậy thuốc có khả năng bảo vệ bạn tốt hơn đối với các biến chứng tim mạch cũng như sự tổn thương của các cơ quan đích.
Bệnh THA cần điều trị liên tục, lâu dài nên cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa thầy thuốc, bệnh nhân và gia đình trong quá trình điều trị. Bệnh THA cần điều trị nhiều năm, có thể suốt đời do đó người bệnh cần hiểu về bệnh, tuân thủ điều trị và tái khám đúng hẹn. Số lượng loại thuốc, cách sử dụng: cần theo quy định chặt chẽ của bác sĩ, không được tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi thuốc. Mỗi khi cần thay đổi hay có triệu chứng khác thường trong quá trình dùng thuốc, hãy liên hệ với bác sĩ của bạn để được hướng dẫn cụ thể. Phải điều trị các yếu tố nguy cơ phối hợp như rối loạn lipid máu, đái tháo đường...
TS. Nguyễn Quang Tuấn - Suckhoedoisong
Kết quả điều tra mới nhất của Viện Tim mạch Việt Nam và Tổ chức Y tế Thế giới tại 2 tỉnh Đồng Tháp và Gia Lai cho thấy tỷ lệ tăng huyết áp (THA) ở người từ 25 - 45 tuổi là 37,27%. Đây là tình trạng ở 2 địa phương có đời sống trung bình, còn thực tế tại các thành phố lớn thì tỷ lệ còn cao hơn nhiều. Tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim chiếm tỷ lệ cao nhất về bệnh suất và tử suất trong các bệnh tim mạch và THA là nguyên nhân chính của các tình trạng bệnh lý đó. Đây là một bệnh mạn tính, do vậy người bệnh phải chung sống suốt đời với THA.
Người bị bệnh THA không được phát hiện sớm tương tự như ngôi nhà bị mối xông. Khi biết nhà bị mối xông thì đã quá muộn, ngôi nhà của bạn đã bị hỏng, không còn sử dụng được nữa. Trong đại đa số các trường hợp, THA xảy ra vào lúc nào người bệnh thường không hay biết và chỉ rõ khi đã có biểu hiện rõ rệt trên lâm sàng như nhức đầu, mờ mắt, chóng mặt, đánh trống ngực, hoặc nặng hơn nữa là tai biến mạch máu não, đau thắt ngực...
Huyết áp là gì?
 Hẹp eo động mạch chủ dẫn đến tăng huyết áp. |
Thế nào là THA?
Theo Tổ chức Y tế thế giới, THA khi huyết áp tâm thu lớn hơn hoặc bằng 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương lớn hơn hoặc bằng 90 mmHg. Khoảng trên 90% các trường hợp THA không rõ nguyên nhân. Trong trường hợp này người ta gọi là bệnh THA (tăng huyết áp tiên phát). Khoảng dưới 10% các trường hợp THA có nguyên nhân gọi là THA triệu chứng (THA thứ phát). Do các bệnh lý khác gây ra như:
Bệnh nhu mô thận: Suy thận cấp, suy thận mạn, sau ghép thận, chạy thận nhân tạo chu kỳ.
Mạch máu: Hẹp động mạch thận, hẹp eo động mạch chủ, bệnh Takayashu (hẹp động mạch nhiều nơi).
Nội tiết: Hội chứng Cushing, cường Aldosterone (hội chứng Corn), u tủy thượng thận, cường giáp và cường tuyến cận giáp.
Thuốc: Thuốc co mạch, thuốc giữ muối nước.
Bên cạnh đó thì có một số người có trị số huyết áp thường xuyên là 90/50mmHg hoặc 100/60mmHg mà vẫn làm việc, sinh hoạt bình thường thì không có gì nguy hiểm. Ngược lại, một người từ lâu có trị số huyết áp là 130/80mmHg, nay đột nhiên huyết áp hạ xuống còn 90/50mmHg thì nên đến một trung tâm y tế gần nhất để khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ của bạn.
Nhận biết bệnh THA như thế nào? 
Nên kiểm tra huyết áp định kỳ.
Tất cả những người trưởng thành phải được đo huyết áp một cách thường quy ít nhất 1 năm một lần. Người có mức huyết áp 130 – 139/85-89mmHg nên kiểm tra huyết áp nhiều hơn 1 lần/năm.
Kiểm tra huyết áp ngay khi có một trong các dấu hiệu sau: Nhức đầu (thường là sau gáy), xây xẩm, hồi hộp, mờ mắt, bất lực (nam giới), dễ mệt, dễ toát mồ hôi, yếu nửa người hay một chi, đau ngực, khó thở, tiểu nhiều, tăng cân, dễ xúc động.
Đo huyết áp tại phòng khám bằng huyết áp kế thủy ngân, đồng hồ...: Bệnh nhân ngồi vài phút trong một căn phòng yên tĩnh trước khi bắt đầu đo huyết áp. Cởi quần áo bó sát, nâng cánh tay ngang vị trí của tim, bàn tay để ngửa và thả lỏng. Đo ít nhất 2 lần cách nhau 1-2 phút. Dùng bao cuốn tay chuẩn phù hợp với bệnh nhân. Vị trí bao cuốn cánh tay nằm ngang vị trí của tim, bất kể bệnh nhân ở tư thế nào. Nên đo huyết áp ở cả 2 cánh tay trong lần thăm khám đầu tiên để phát hiện bệnh mạch máu ngoại biên. Đo huyết áp ở tư thế đứng sau khi bệnh nhân đứng được từ 1-5 phút ở các đối tượng cao tuổi, đái tháo đường...
Đo huyết áp 24 giờ: Giúp theo dõi huyết áp một cách tự động trên bệnh nhân được phép sinh hoạt gần như bình thường. Nên theo dõi huyết áp liên tục 24 giờ trước và trong quá trình điều trị. Bệnh nhân sinh hoạt bình thường nhưng tránh vận động nặng và giữ cánh tay duỗi thẳng và bất động khi máy đo. Quyết định lâm sàng dựa vào trị số huyết áp trung bình 24 giờ. Huyết áp đo 24 giờ thường thấp hơn huyết áp đo tại phòng mạch.
Đo huyết áp tại nhà: Cho biết trị số huyết áp vào các ngày khác nhau và trong hoàn cảnh thực tế sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân, đặc biệt là không bị “hiệu ứng áo choàng trắng”. Trị số huyết áp khác nhau giữa các lần đo là do sự biến thiên tự nhiên của huyết áp. Tránh đo quá nhiều lần làm bệnh nhân lo âu. Cũng như đo huyết áp liên tục 24 giờ, trị số bình thường của huyết áp tự đo tại nhà thấp hơn đo tại phòng mạch. Thuật ngữ “Tăng huyết áp áo choàng trắng” được sử dụng để mô tả tăng huyết áp thường xuyên ở phòng khám với tình trạng bình áp thường xuyên khi theo dõi huyết áp liên tục 24 giờ.
Đo huyết áp khi vận động, gắng sức: Các nghiên cứu cho thấy huyết áp tâm thu sau 6 phút gắng sức đầu tiên trên 200 mmHg tiên đoán tỷ lệ tử vong do tim mạch tăng gấp hai lần ở nam giới trung niên.
Sự nguy hiểm của THA
Đa số bệnh nhân THA cảm thấy trong người hoàn toàn bình thường.Tuy nhiên, THA là một yếu tố nguy cơ thường gặp, không có triệu chứng, nhưng có thể bị biến chứng như bệnh mạch vành và đột quỵ. Nếu không được điều trị hoặc điều trị không đầy đủ, bệnh nhân tăng huyết áp lâu ngày sẽ bị các biến chứng nguy hiểm ở các cơ quan như tim, thận, não và mắt như chảy máu não, nhũn não; tim to, rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim, thiếu máu cơ tim..; tiểu đạm, suy thận; tổn thương võng mạc dẫn đến mù mắt...
Xemtiếp kỳ 2: Tăng huyết áp - Khi nào cần đến thuốc?
Suckhoedoisong
 |
Mời bạn lấy link để xem tin tức trên điện thoại di động - Click here |
Chúc bạn một ngày làm việc vui vẻ !. Bản quyền © 2009 thuộc về Benhtimmach.com | Quảng cáo - Liên hệ Mr.Cường: suckhoegd@gmail.com. Điện thoại: 0944.462.569. Thông tin chỉ có tính tham khảo. Người xem không được dựa vào để tự chẩn đoán cho mình. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
